Meander * Eerder * Artikelen * De Geesten Spreken
 
De Geesten Spreken
Jeannine Janssens

"De geesten spreken" is de titel van een recent verschenen bloemlezing met het werk van acht Indiaanse dichters, uitgegeven door uitgeverij Kanisjah, in de Nederlandse vertaling van Meanderredacteur Vincent Scholze.

De eerste ontmoeting die Columbus in 1492 had met de oorspronkelijke bewoners van het Amerikaanse continent, zou verregaande gevolgen hebben voor de Indiaanse bevolking. Er volgde een lange periode van uitbuiting, eerst door de Spanjaarden, dan door de andere Europeanen die op zoek waren naar rijkdom, en daarna door de Amerikaanse overheid. Deze laatste verbrak alle beloften die ze aan de Indiaanse bevolking deed in de gesloten verdragen.
Ondanks de enorme armoede op de reservaten, was de overlevingsdrang van de Indianen echter groot.

Mijn volk was hier het eerste
Mijn volk was hier het langste
Die anderen hebben alleen
hun zeilen voor de wind gezet
.....
Hé Spanjaard
Wij zijn er nog
Open je ogen !

Wij overleefden als volk !

Deze regels schreef de Taino-Indiaan Chief Peter Guanikeyu Torres in één van de gedichten uit deze bloemlezing.

Men hoort doorheen de gedichten in deze bundel de geest van de Indianen, door de eeuwen van verdrukking heen. Zij vertellen over hun voorouders, en over hun heimwee naar de ongerepte wouden waarin deze leefden.
Mike Baker verwoordt het als volgt in het hiernavolgende gedicht :

                         Thuiskomst

Geesten van onze vaderen hoor dit gebed
     Help uw kinderen hun weg te vinden
                nog voor zij verdwalen
Stuur hen de hoeders van de vier richtingen
                    om hen te helpen
       Al zoveel jaren zijn zij verdwaald
                      van deze wereld
     Laat hen de weg zien naar hen zelf
                in dromen en visioenen
        Laat hen weten dat er nog tijd is
            om terug te keren naar huis


Veel Indiaanse gedichten refereren naar de nauwe verbondenheid van de Indianen met de natuur. Zo bijvoorbeeld dit gedicht van Hummingbird :

                         Rooksignalen

                    Ik betast de geluiden
                Van de maan in haar stilte...
                     En ik voel haar adem
                In de schemer van de nacht...
           Levensadem ontsnapt aan mijn neus...
                    En reist naar de sterren
        Waar zij hemelse rooksignalen worden...
               De uil glijdt langs haar gezicht
     Op vleugels van geschaduwde gebeden...
        En de grond wacht in stille verwachting...
Tot het ochtendgloren de betovering verbreekt


Het groeiende zelfbewustzijn van de Indianen bracht een enorme stroom Indiaanse literatuur op gang. Voor veel Indianen bleek de poëzie de ideale vorm te zijn om hun zelfbewustzijn tot uiting te brengen.
Pat Poland schrijft in een gedicht :

Leer jezelf en de jeugd
indiaan te zijn en verheugd
Leer die woorden aan de tongen
die onze voorvaders reeds zongen


In hun gedichten verwerken ze ook hun traditionele liederen of mythen.
Een voorbeeld daarvan is dit gedicht van SheoWolf :


Ja, ik heb gedanst met de wind...

In mijn eerste zomers
dansten de wind en ik
door de velden van zonneschijn
We lieten de geesten der paardebloemen
vervliegen naar de hemelen
En wij keken weer
als zij voorzichtig op aarde terugkwamen

Terwijl mijn zomers in aantal groeiden
werden mijn wind en ik sterk
We dansten onbesuist naar onbekende plaatsen
Deze waren de zomers van mijn jeugd
De zomers van zoeken
De wind en ik dansten een rebellendans

De wind verzachtte
en we dansten op een ander lied
Deze dans bracht mij liefde op mijn lippen
en een zachte streling op mijn wangen
Terwijl wij dansten
leerde ik liefde te geven
en te ontvangen

Vele zomers zijn voorbij gegaan
en nu is het herfst
De wind fluistert naar mij
en houdt mij stevig vast
Hij is een zachte warme bries geworden
Hij zingt zacht voor mij
terwijl wij wachten
Wachten op onze laatste dans...


Een thema dat men vaak terugvindt in de Indiaanse gedichten, is de botsing tussen de blanke wereld en de Indiaanse wereld. Tussen deze twee werelden trachten de Indianen een evenwicht te vinden, en de moderne wereld te verzoenen met de eigen Indiaanse cultuur.
Pat Poland schrijft :

Ik zoek een houvast
Een geboorte, een begrafenis
Wat ooit een grafsteen was
is nu mijn geschiedenis



Ondanks het feit dat de situatie van de Indianen veel verbeterd is, behoren de Indianen nog altijd tot de armste bevolkingsgroepen van Amerika.
Met het gevoel dat er ook vanuit Nederland iets gedaan moest worden, richtte een groepje mensen in 1973 de Stichting Nanai op, wat staat voor de Nederlandse Actiegroep Noordamerikaanse Indianen.
Eén van de projecten waar de Stichting Nanai zich al jaren voor inzet is de Porcupine Kliniek, een gezondheidscentrum in een Indianenreservaat in Zuid Dakota.
De opbrengst van deze bundel zal volledig naar de Stichting Nanai gaan, die het geld voor de kliniek zal gebruiken. Meer over Stichting Nanai :
Stichting Nanai
Kamgras 23
3068 CB Rotterdam
Tel. 010 - 420 98 44


Voor meer inlichtingen omtrent "De geesten spreken", een bloemlezing uit het werk van Indiaanse dichters, kan men zich richten tot :
Uitgeverij Kanisjah
p/a V.S.Scholze
Dijkgraaf 4 - 9B
6708 PG Wageningen
E-mail : Kanisjah@yahoo.com

[gepubliceerd: november 1998]
 
^