Meander * Eerder * Artikelen * Umberto Eco - De geschiedenis van de schoonheid
 
Umberto Eco - De geschiedenis van de schoonheid
Proviand voor de ziel
door Kees Godefrooij

De geschiedenis van de schoonheid is geschreven voor een breed en divers publiek en gaat in op schilderkunst, beeldhouwkunst, architectuur, film, fotografie, literatuur en poëzie. Het is een rijk geïllustreerd overzichtswerk dat de schoonheidsbeleving van duizenden jaren omvat, vrijwel alle hoogtepunten van de Europese kunst zijn er in opgenomen, de adonissen, de venussen (van Willendorf via Olympia tot Anita Ekberg), god, dood en duivel.
De geschiedenis van de schoonheid is een boek geworden met het gewicht van een zak aardappelen, proviand voor de ziel. Ik geniet bij het zien van zoveel fraais en ik kan mij voorstellen dat schilders inspiratie opdoen voor misschien wel tientallen schilderijen.
Een kunstenaar zou dit boek lukraak open kunnen slaan en bij de gevonden afbeelding of het citaat een eigen interpretatie maken, een nieuw kunstwerk creëren naar aanleiding van het gevondene, van het werk dat voor hem ligt. Velen zijn hem daarin voorgegaan; bekend is het gedicht van Mallarmé, L’après-midi d’un faune dat Debussy inspireerde tot het schrijven van muziek en Vaslav Nijinsky tot het maken van een ballet. De vele literaire en filosofische citaten over schoonheid verhogen de waarde van het boek, dit boek dat iets weg heeft van een dichter, een begenadigd dichter die duizendmaal de muze aanroept - dag na dag, bladzij na bladzij - en duizendmaal wordt opgenomen in de barmhartige sferen van deze stuwende gratie, van deze bezielende fee.

Wat heeft het boek u als lezer te bieden? Nu, maak de borst maar nat en doe eerst wat oogoefeningen voordat u zich verlekkert aan al dit schoons. U zult de talloze illustraties bewonderen, illustraties van een prachtige kwaliteit. U kunt lezen over jonkvrouwen en ridders, over het maniërisme, over het sublieme van de natuur, over melancholie en over de liefde opgevat als eeuwig onbevredigde hartstocht, als bron van zoet ongeluk. Het biedt een (hernieuwde) kennismaking met het werk van de grote Europese kunstenaars door de eeuwen heen. Is er dan geen enkel puntje van kritiek? Jawel, het boek had dikker mogen zijn, en zwaarder. Boekdrukkunst wordt hier aan de hand van meester Eco omgezet tot een esthetische ervaring, de esthetische ervaring die volgens een 19de-eeuwse denker de mens bevrijding kan bieden uit het leed van zijn individualiteit en de redeloze razernij van het bestaan.
Wellicht kunnen we de 19de-eeuwer hierin volgen, nu de vakanties voor de deur staan.


Umberto Eco - De geschiedenis van de schoonheid
Bert Bakker, 2e druk; Amsterdam 2006; 438 blz.; € 35,-
ISBN 90 351 2813 3


[gepubliceerd: 1 juni 2006]
 
^