Meander * Eerder * Recensies * Afscheid - Rudy Witse
 
Afscheid van Rudy Witse
Yves Joris laat ons op de valreep kennismaken

Rudy Witse is dood, leve Willem Houbrechts. De dichter heeft bij leven afscheid genomen van zichzelf. Rudy Witse zal voor de meeste mensen een illustere onbekende zijn. Ook ik moest even het internet raadplegen om iets meer over deze man aan de weet te komen, en om eerlijk te zijn: er is weinig over deze dichter te vinden.

In Opener is dichter dan toe (poëzie in Vlaanderen 1965-1990) lees ik nochtans op pagina 15: “Diezelfde vrijblijvende cultus van het object dat in het gedicht op nadrukkelijke esthetische en maniëristische wijze wordt geëvoceerd, zij het soms ironisch, is inderdaad kenmerkend voor heel wat van de gedichten uit Pijn en puin verdwenen”. In die bloemlezing bevindt Witse zich in het gezelschap van Marcel Van Maele, Eddy Van Vliet en Herman de Coninck. Nochtans is de beroemdheid uitgebleven: gewoon omdat hij niet in die literaire verkoopscarrousel wilde verzeilen, aldus de dichter zelf.

Veertig jaar dichterschap en dertien bundels later neemt de dichter afscheid met een werk dat dezelfde titel draagt.

Zoveel is duidelijk
méér is er niet, maar
langzaam leer je:
het is genoeg

de rust die men soms wijsheid
noemt en soms bedrog, of luiheid
alsof die drie te scheiden zijn
is daar voor je het weet.

al wil je wel
al wil je niet

echt

De dichter maakt er niet veel woorden aan vuil: het is genoeg. Het grote boek van de poëzie wordt dichtgeslagen en een nieuw wordt ter hand genomen.

Geïnteresseerden in de poëzie van Rudy Witse zullen zijn werk niet in de boekhandel aantreffen. De dichter gaf alles uit in eigen beheer om de simpele reden dat, naar eigen zeggen, uitgevers dwingen tot compromissen en dit zou afbreuk doen aan zijn gedichten. Want wie zijn werk kent, zal het met me eens zijn dat Witse er zorg voor draagt dat elke bundel dadelijk de status van een collectors item verwerft. Beperkt aantal exemplaren en speciale vormgeving zorgen er voor dat de bundels al snel de status 'onvindbaar' opgekleefd krijgen. En dat is spijtig want de combinatie van gedicht en vormgeving zorgt ervoor dat de meeste bundels een vooraanstaande plaats in de boekenkast verdienen. Zo verscheen in 1992 In Pacem, met als ondertitel 'een vreugdeloos postscriptum', acht gedichten gedrukt in witte letters op zwart velin d'arches-papier. Het geheel is zo gevouwen dat het gelezen moet worden als een harmonica. Men slaat nooit een bladzijde om, men breidt het vorige gedicht uit met een volgende, de cyclus is pas afgesloten als het laatste gedicht gelezen is. Of wat te denken van de bundel De Kwantumsprong die in 2000 het levenslicht zag. Elf spitstechnologische gedichten worden aangeboden in een koker van dertig centimeter hoog, een koker die gemaakt is van een foto van botsingen van elementaire deeltjes.

Ondertussen is het 2003 geworden en de dichter zet een punt achter zijn carrière. Het resultaat ligt hier voor mij: een bundel met tweeëntwintig gedichten gedrukt op hahnemühle vergé-papier in een oplage van negentig exemplaren (die allemaal tijdens de bundelvoorstelling verkocht werden).

De bundel op losbladig A4-papier is onderverdeeld in drie hoofdstukken die allemaal als rode draad het afscheid in zich dragen. Het eerste gedeelte is 'afscheid van een stad'. De voorpagina, een prachtig voorbeeld van samenwerking met de schilder Frank Maieu, toont een man die wegtrekt met op zijn rug de zware last van een stratenplan van Antwerpen. Een drol op de grond en een dreigende spin boven de stad doen vermoeden dat de dichter het niet eens is met de gang van zaken in de sinjorenstad. Hij wil weg, hij is de verzuring en de politieke schandalen beu.

Slurp, snel, je geschiedenis. tijd voor
een laatste heildronk. de toekomst
giet gegarandeerd gewapend beton in
het geheugen en laat geen ruimte
voor de onverschrokken wiekslag van
de meeuw. voor zon of wind of water.
(...)

In het tweede gedeelte van de bundel neemt de dichter afscheid van de taal, van de poëzie. Dit doet hij dan ook, en Erich Kästner indachtig, heel sober, ontdaan van overbodige franjes.

poëzie is de kunst van stilte,
gedichten meestal kort van stof:
hun leven moet lang mee.

een dichter in nood van woorden
Blijft toch een dichter, als
zat het in de genen,
niet in de zin,
niet in de daad van dichten.

poëzie is onverzettelijke
hardhandigheid.

Het derde gedeelte is afscheid van het leven. In twee gedichten neemt de dichter afscheid van twee goede vrienden die hij in 2000 verloren heeft: de kunstenaar Albert Szukalski en cineaste Nicole Van Goethem. De dichter sluit zijn bundel en zijn literaire carrière af met de dood in het achterhoofd.

zo is het goed, ja.

genoeg beseft, genoeg geweten.
genoeg, vergeefs, gezegd.
zwijgen nu.

zo is het goed.

En de dichter hield voorgoed zijn mond. Rudy Witse neemt afscheid.

- Afscheid (uitverkocht)
- père lachaise (langspeelplaat € 7,50)
- in pacem (€ 5,-)
- de kwantumsprong (€ 15,-)

Wie meer wil vernemen over de dichter en zijn werk kan surfen naar deze site.
De dichter zelf kan bereikt worden op houbrechtsw@yucom.be


[gepubliceerd: 11 april 2004]
 
^