Hugo Pos (Paramaribo, 1913) studeerde rechten in Leiden en Parijs. Hij werkte dertien jaar in Suriname als rechter en procureur-generaal en was vanaf 1964 rechter in Amsterdam en raadsheer in Den Haag. Na zijn pensionering werd hij recensent van Het Parool en Trouw en schreef hij een 15-tal bundels kwatrijnen (o.a. Nestoriaanse kwatrijnen en Het talmen van de tijd) en verhalen (o.a. De ongewisse tijd). Zijn autobiografie In Triplo (1995) werd bekroond met de E. du Perron-prijs.
In de maanden voorafgaand aan zijn dood in november 2000 schreef Pos Twaalf Balladen. De maker van het Nationaal Monument Slavernijverleden Erwin de Vries (Paramaribo, 1929) voorzag elk gedicht van een tekening, op ware grootte (34,3 X 24,8 cm staand) afgedrukt en In de Knipscheer kon er dankzij de steun van het Prins Claus Fonds een fraai verzorgde en niettemin betaalbare uitgave van maken.
De dichter van puntige kwatrijnen als


en



is in weerwil van de gekozen vorm ook in de meeste van de balladen eerder iemand van korte, scherpe constateringen dan een genoeglijke verhalenverteller: 'Bepaalt het lot het hoe en wat/ zijn wij pionnen, losse stukken/ of is het enkel grootheidswaan/ dat wat wij willen ook moet lukken' heet het in 'Ballade van de Ouderdom'. En in 'Ballade van de Ommekeer' schrijft hij: 'Trouw. Jarenlang heb ik decreten/ gehoorzaamd zonder ooit te weten/ of het niet wijzer was Godbeter/ ze met het huisvuil mee te geven// al wat wij weten keert zich om en om.' De bundel is evenzeer een eerbewijs aan de wijze illusieloosheid van de ouderdom als een bevestiging van het feit dat het mogelijk is tot op hoge leeftijd een spitse, speelse geest te behouden.


*
Van Antjie Krog (1952) verschenen in Nederland o.a. de novelle Relaas van een moord en de gedichtenbundels Om te kan asemhaal, Kleur komt nooit alleen en Liederen van de blauwkraanvogel. Wat de sterren zeggen bevat een keuze uit haar poëzie, een tweetalige uitgave (de vertaling is van Robert Dorsman) die vergezeld gaat van een cd waarop zij de gedichten voorleest, ingesproken tijdens een studio-opname in Amsterdam. Weinig andere dichters hebben bij hun voordracht een présence die met de hare te vergelijken is: dwingend, haast onverbiddelijk, in alle expressiviteit volstrekt overtuigend en met een stem en dictie waarop bijvoorbeeld Ellen Vogel vanwege de vanzelfsprekende natuurlijkheid jaloers zou kunnen zijn. 'Ik ben/ de here hoort mij/ een vrije vrouw verdomme' ('ek is/ die here hoor my/ 'n vry fokken vrouw') schrijft zij in 'Paternoster', en in iedere regel hoor je het qua vorm en inhoud terug, direct al in het eerste gedicht 'Waiting for Meaning':


In een kort 'Ten geleide' schrijft Krog: 'Je schrijft gedichten met je tong. Je schrijft op wat je hoort. Zoals andere mensen muziek horen als ze noten lezen, zo hoort de dichter het geluid van een gedicht. Daarom houd je van poëzie, omdat je houdt van het geluid van medeklinkers, omdat klinkers je vertederen, omdat je tweeklanken voelt kloppen in je borst. Klank is de oerwortel van poëzie.' En dus proeft ze de woorden, fluistert ze, verbijt ze, acteert ze, beeldt ze uit in een ongelooflijk rijk palet aan klanken en dat alles zonder enige terughoudendheid. Om met deze stimulerende bundel lezen en luisteren te combineren is een waar genot.


*
De Stichting Oost Europa Projecten bracht als decembernummer van het Balkan Bulletin onder de titel Wachtend de zomer een tweetalige bundel Bulgaars/Nederlandse poëzie uit met werk van Blaga Dimitrova, Valeri Petrov, Youri Letchev, Christo Botev, Ivan Vazov, Elisaveta Bagriana en vele andere ouderen en jongeren wier namen alleen bij ingewijden bekend verondersteld mogen worden. Hoewel het een wat smoezelige uitgave is (de bewuste stichting zou best eens armlastig kunnen zijn), is de inhoud alleszins de moeite waard. Het Bulgaars is volstrekt ontoegankelijk, maar het niveau van de gedichten blijkt verrassend hoog - wat meteen ook een compliment aan de vertalers is – en de bijgevoege biografische aantekeningen volstaan voor een eerste oriëntatie. Aanbevolen!



*
Oktober vorig jaar verscheen bij Uitgeverij Contact en Uitgeverij Bornmeer een tweetalige bloemlezing met werk van 23 Friese dichters:Droom in blauwe regenjas / Dream yn blauwe reinjas. Omdat nogal wat van de opgenomen dichters succesvol zijn in het podiumcircuit, is er nu een DVD die daarop inspeelt en waarop van alle dichters de voordracht te zien en te beluisteren is, waar nodig voorzien van Nederlandse ondertiteling. De dichters worden rustig in beeld gebracht, veelal in close up, en opvallend is hoezeer de camera de tijd neemt om de dichters hun ernst te gunnen. De DVD is aardige aanvulling op het boek, maar had natuurlijk al in een eerder stadium gemaakt moeten worden en dan gewoon bij het boek moeten zijn ingesloten. Bij het volgende Friese project dan maar.


*
Tussen het grootstedelijke Podiumpoëziegeweld probeert ook Boxtel een plaats te veroveren. En met kennelijk succes, want het in januari van dit jaar gehouden tweede festival leverde prompt ook de tweede bundel op: Dicht-Slam-Rap 2005, met 39 gedichten en slams, één rap en als extra lokkertje twee nieuwe (goede!) gedichten van jurylid Victor Vroomkoning. Onder de twaalf geselecteerden een drietal dat ook van Meander bekend is: G.M. Berelaf, Floris Brown (weer vertaald door Alfred Schaffer) en Pom Wolff (wiens gedicht 'Ja' al eens Meanders Gedicht van de Maand was – okt. 2004, Meander 251). De winnaar was Eindhovenaar A.C.G. Vianen, die in de twaalf strofen van 'De zegger van het zeggen' het rederijkerskunststukje uithaalt precies 120 keer een vorm van 'zeggen' te gebruiken. Dat gaat zo:


De presentatie zal alles geweest zijn. Een aardig, keurig verzorgd bundeltje, vooral interessant voor degenen die dergelijke festivals actief volgen.


*
Ik volg de tedere lijn is een bescheiden (29 gedichten) maar mooi uitgegeven bundeltje (bij ieder gedicht staat een vignet van Max Schreuder) van Ruth Bueno de Mesquita. Een groot talent lijkt ze niet, en het beste wat je ervan kunt zeggen is dat de gedichten een zekere pretentieloze naïviteit hebben. Dit schrijft ze bijvoorbeeld in 'Geestig':


Maar of dat een uitgave rechtvaardigt?