Van de dingen die een dichter boeien en die hij naar zijn hand tracht te zetten

Indien wij de som zouden maken van het aantal 'geroepenen maar niet uitverkoren', dan zou de wereld vol 'schrijvers' zijn. Meestal blijft het echter bij de uitdrukking: 'Ik kan er wel een boek over schrijven.' Dichters spreken met minder woorden dan schrijvers. Zij 'schrijven' in 'stilte' gedicht na gedicht als bouwstenen voor een nieuwe werf, een nieuwe bundel.
Sommigen proberen een uitgever warm te maken voor hun 'gewrocht', anderen beseffen al vlug dat je zonder BV-schap of promotie of dankzij 'uitzonderlijke kwaliteiten of daden' nodeloos je tijd verspilt. Sporadisch sturen zij een gedicht naar een jury of een tijdschrift om het te laten keuren. Wim Vermeylen noemt in zijn inleiding tot de debuutbundel Onder de Roos Eric Vandenwyngaerden 'een rusteloze perfectionist'.

Ondertussen behaalde Eric Vandenwyngaerden prijzen en vermeldingen en publiceerde op poëziesites, in e-zines en allerlei tijdschriften. Zijn debuutbundel Onder de Roos (Eigen beheer, 2003) zat 'boordevol mysterie, symbolen, geheimen en een portie dagelijksheid waarin elke lezer zijn eigen verhaal kon lezen. De roos als rijke associatiebron die verwijst naar geurigheid, ontluiken, diamant, mystiek en erotiek, maar ook naar doornen, woestijnen, vergankelijkheid, naar jeukende netelroos en hinderlijke haarschilfers. Schoonheid en vergankelijkheid in dat ene beeld: de roos' (Ina Stabergh).
In deze bundel voelde de lezer reeds de drang van de dichter om woord na woord de zinnen te herkauwen. Die beweging was duidelijk zichtbaar, alles bewoog in cirkels van herhaling. Vandenwyngaerden schetste wat hem bezig hield. Sommige gedichten in Onder de Roos leken bijna een synopsis voor een roman. Herinneringen werden nadrukkelijk opgesomd om een nieuwe werkelijkheid te vormen. Omdat de angst van de dichter om die herinneringen te verliezen steeds groter werd. In vele gedichten voelde je een heerlijk gevoel van tederheid. Intimistische poëzie die een huiselijke sfeer uitademde. In andere gedichten werden frivole sporen uitgewist en kwam vervreemding om de hoek piepen. Of nog elders versterkten herhalingen de rust.

Onder de Roos was een beloftevol debuut. Met Het licht stelt de wet (Kramat, 2005) lost Eric Vandenwyngaerden alle verwachtingen in. 'Goede poëzie gaat om het samengaan, het samenvallen van dingen. Mooie gedichten maken de lezer gewichtloos in tijd en ruimte. Het perfecte gedicht maakt van de lezer een kosmonaut van de taal, een lichtreiziger' (Gerda De Preter). De gedichten uit Het licht stelt de wet overtuigen mij. Tijdens de voorstelling van de bundel zei Gerda De Preter over het gedicht 'In het nu': 'de dichter spreekt over het schrijven, over de tegenstelling tussen wat verandert en wat blijft, over de zekerheid dat woorden op papier vindbaar blijven, terwijl dingen en mensen om ons heen voortdurend veranderen.'

'In het nu zitten wij met/ aan beide zijden gemompel./ En hoe het komt in het midden/ gelaten soms vallen er woorden/ op tafel en leiden een zeker bestaan.'

'Dit is niet wat het lijkt,' zegt de dichter in het gedicht 'Dit is'. 'De wereld die in het gedicht wordt opgeroepen is een bedrieglijke wereld, een wereld van verwarring en onmacht, een wereld waarin zekerheden op hun kop worden gezet, een wereld waarin 11 september de mensheid met harde hand wakker schudt uit een argeloze droom' (Gerda De Preter).

'Dit is niet wat het lijkt:/ potscherven naast/ bloemen en water,/ en nog wat later/ verwondering daar verdronken in.// Dit is de nacht niet,/ niet de ochtend;/ dit zijn de wonden van het worden,/ de schaduw achter de torens.'

'Deze chaotische wereld proberen wij te beheersen. Met structuren en regels, met automatismen die camoufleren wat zacht en kwetsbaar is, zoals in het gedicht 'Rustoord', waarin een oude man regeert over zijn stukje van het tafelblad' (Gerda De Preter).

Gerda De Preter noemt de gedichten 'In ringen', 'Uil' en 'Kering' op het eerste gezicht natuurgedichten. 'De natuur die erin wordt opgeroepen, zindert van levenskracht. De mens zinkt erbij in het niet. Een boom groeit uit de tijd, een uil duikt neer op zijn prooi, zee verdrinkt het land. Wie de gedichten goed leest, ontdekt echter een tweede laag. De opgeroepen beelden verwijzen eveneens naar de relaties tussen twee mensen, naar de wonden die beiden slaan in hun onmacht en verdriet.'

'Ik ken dit woud/ in stilte soms/ maar ook de mengeling/ van haar geluiden, want/ ik ben zo oud:/ één van de eersten hier.// ... Ik bén zoals het woud:/ ik groei.'

In het derde gedicht bij 'Het zoeken is vanzelf gaan zitten' zet Eric Vandenwyngaerden een raam open naar de toekomst. Hij voert de geliefden binnen in het gedicht, dat een thuishaven biedt voor wie onderdak zoekt. Terecht zegt Gerda De Preter dat dit gedicht doet denken aan 'Men moet' van Gerrit Kouwenaar wat opbouw en toon betreft. Waar Kouwenaar een afstandelijke kijk op de dingen bewaart, kiest Vandenwyngaerden er echter voor om de 'ik' en 'jij' niet alleen tegenover, maar ook naast en bij elkaar te plaatsen. Alle deuren gaan dicht om de liefde binnen te houden. Alles wat de ik onderneem, is voor de ander. Zo komt het licht in de kamer. Het licht wordt gedicht. Het licht stelt de wet.

'Ik moet de lakens nog schudden/ de ramen opendraaien/ de wind binnenlaten - kom hier/ ik moet je nog kussen/ je tegen me aandrukken/ je warmte binnenroepen/ ik moet je nog sussen.//... Nog vlug de deuren sluiten/ je geuren binnenhouden/ en oneindig veel van jou.'

Zonder twijfel is Het licht stelt de wet een geslaagde bundel. Wie stelt de wet? Is het niet veeleer de dichter? Hij zet de dingen die hem boeien naar zijn hand. Hij grijpt het leven zoals het zich voordoet, koestert het heel eventjes en geeft het weer weg in zorgvuldig gewogen woorden, in taal, gedachten in zinnen gegoten, gedicht.

***
Ina Stabergh: Onder de Roos, het debuut van Eric Vandenwyngaerden www.hetprieeltje.net
Gerda De Preter: Inleiding tot Het licht stelt de wet, voorstelling 26 mei 2005.