Harmen Wind (1945) vormt samen met Koos Geerds en Henk Knol de top 3 van de hedendaagse christelijke poëzie. Naast Nederlandstalige poëzie publiceerde Wind ook dichtbundels en een historische roman in het Fries. Begin dit jaar verscheen zijn vijfde bundel bij De Arbeiderspers, met als titel 'Buiten adem'.

Volgens Wind zelf heeft deze titel betrekking op (a) de dood, het geen adem meer hebben, en (b) verhevigd leven, het buiten adem zijn door inspanning (interview in Hervormd Nederland, 17 februari 2001). Met die verheviging valt het in de gedichten eerlijk gezegd wel mee, ze kabbelen eerder rustig voort dan dat ze getuigen van heftige emoties. Een bundel met "te veel snelle schetsjes", schreef C.A. de Niet in het Reformatorisch Dagblad. Maar dat Wind zijn poëzie beschouwt als een middel om wat doodgaat te redden door het te registreren, kun je met bijna elk gedicht laten zien.

'Buiten adem' bevat vijfenveertig gedichten, verdeeld over vijf reeksen: Verbeelding, Ontdekking, Herinnering, Ervaring, Beleving. Het middendeel bevat jeugdherinneringen van een dorpsjongen en lijkt daarmee op de - veel sterkere - themabundel 'Staphorst' (1998) van Koos Geerds. Een voorbeeld, van pagina 40:

MOMENTEN

Soms schiet het je nog onverhoeds te
binnen: de zakmeskerf in het muisvlees,
het vergeten woord - feilloos of peilloos -
de genadeloze geruststelling - 'het is niets' -
voldoende wit om gretig te verdrinken.
Dan wrijft geluk je weer met vislucht in
en vlucht je krakend uit de ochtendkrant.

En alles is terug waarvan je weet,
dwars door je beter weten heen,
dat het nooit is gebeurd en je ontkent
bij hoog en laag dat jij het bent.

'Buiten adem' vertoont erg veel overeenkomsten met Winds vorige bundel 'Plaatselijke tijd' (1997). Als je de titels van de verzen uit 'Plaatselijke tijd' in een tabelletje zet, kun je in veel gevallen in de kolom ernaast een equivalent uit 'Buiten adem' noteren. Motieven als het dichten zelf, de ademhaling van de geliefde, de handen, de rol van fantasie en waarneming, het sterven, enzovoorts, keren in vrijwel identieke vorm terug. Tel daarbij op dat 'Buiten adem' als geheel minder variatie biedt, en het eindoordeel "een tegenvallende bundel" zal duidelijk zijn. Maar een meesterlijke bundel als 'Plaatselijke tijd' is natuurlijk ook moeilijk te evenaren.

De christelijke achtergrond van Winds werk komt het duidelijkst naar voren in het gedicht 'Toets', waarin een stervende vader de bijbelkennis van zijn zoon test. Monica van den Berg besprak het uitvoerig in het opinieblad CV/Koers. Deze column is op internet te vinden op het webadres www.chroom.net/dichterbij.

Voor een eerste kennismaking met Winds poëzie kun je het beste terecht in 'Plaatselijke tijd'. Maar net als bij het proza van Willem Frederik Hermans geldt ook hier: een mindere bundel van Harmen Wind is altijd nog beter dan wat veel van zijn dichtende tijdgenoten aanleveren.


Zie ook de recensie van Tjerk de Reus uit CV/Koers, te vinden op www.chroom.net/wind/hwi01.htm.


Harmen Wind - Buiten adem
Arbeiderspers, 2001
ISBN 9029556315