Meander * Eerder * Recensies * Hans van Willigenburg - Objectief verzuipen
 
Hans van Willigenburg - Objectief verzuipen
Nog zo gezegd: 'geen bommetje!'
door Maarten Hamelink

Marketing, sportverslaggeving en empirische wetenschap hebben één ding gemeen: ze zijn gestoeld op de overtuiging dat meten gelijk staat aan weten. Dat de prijs van al die ogenschijnlijke zekerheden een verlies aan verbeelding is, is wat Hans van Willigenburg 'objectief verzuipen' noemt. Het is de titel van zijn debuutbundel en afkomstig uit het gedicht 'Zwembad':


je kunt het proberen
een leeg zwembad nuchter te benaderen

het blauwe water kleurtechnisch indexeren
met een meetlint de lengte verifiëren
(...)

weet slechts dat één verschijning
jong of oud
kuis of sexy
stil of luidruchtig
met of zonder handdoek
het gehele zwembad al vanaf tientallen meters
in een vorm van dronkenschap zal storten

waarin jij en je lijstjes
objectief zullen verzuipen

Je ziet hier als het ware een man met ruitjeszwembroek het water in schuifelen. Opeens wordt dat vredige beeld uiteengerukt door een bon vivant die onder de strijdkreet 'bommetje' een spetterende waterzuil over de peinzende man uitstort.
'Zwembad' is een origineel gedicht. Ook op andere plaatsen in deze bundel toont Van Willigenburg zich vindingrijk genoeg om onderhoudend te zijn. Uitgeverij Contrabas zag er voldoende aanleiding in om hem zijn debuut te gunnen. En toch, wie Objectief verzuipen leest wordt zeker vermaakt, maar zelden bekoord. Met als grootste bezwaar dat de zinnen waarvan de dichter zich bedient nergens echt poëzie willen worden.

Van Willigenburg is journalist en dat is te merken. In de eerste plaats om zijn beschouwende toon, zoals die bijvoorbeeld in 'Gewoon' te beluisteren valt. 'Ontelbare overwegingen / hebben ertoe geleid / dat je nu bent wat je bent, / redelijk en betrouwbaar, / een feest voor de medemens .' Het zijn onderkoelde constateringen die Van Willigenburg hier doet, zoals een verslaggever die kijkt en beschrijft en daarbij op afstand blijft. Dat kan als stijlvorm even werken, maar gaat al snel vervelen.
Ook in een ander opzicht verloochent de dichter zijn journalistieke afkomst niet. Herhaaldelijk neemt hij het op tegen de gevestigde orde; met de managers, politici en wereldleiders voorop. In 'Gezonde democratie' klinkt dat zo:


de lijsttrekker
één meter vijfentachtig
spierwitte tanden
correcte das
dito pak
pretogen
die zeggen

'alles verloopt tot dusver perfect
een sterke jongen die mijn feestje
nu nog verpest'

Verderop in het gedicht laat Van Willigenburg de lijsttrekker diens salariseisen naar het andere kamp mailen. Daarmee is klip en klaar hoe de dichter over de gemiddelde politicus denkt. Helaas word je daar als lezer uit het oogpunt van poëtische zeggingskracht niet veel wijzer van. En daar was het je wel om begonnen!
Het levert al met al nogal instrumentele poëzie op. De dichter lijkt in veel van zijn gedichten vooral uit te zijn op het overbrengen van een boodschap(je), verpakt in gevatte tekst, en komt niet toe aan het vinden van een vorm die een eigen leven mag gaan leiden. Een vorm waarin de lezer zichzelf kan wentelen, op zoek naar verborgen schatten. Juist die zoektocht loopt voor de lezer op een teleurstelling uit.

Het sterkst is Van Willigenburg als humoristisch dichter. Ook hier staat de boodschap centraal, maar dat mag in een goede mop. In 'Onderwijsverbetering' lanceren de dames en heren beleidsmakers het voorstel om 'per viertal leerkrachten één of meer erotisch dienstverleners' aan te trekken. Met argumenten geheel in stijl van de beleidsnotitie: 'opdat de druk bijtijds / middels vooraf ingekaderde / massage- en penetratietechnieken / doelmatig kan worden gereguleerd'. Het is een nogal markante karikatuur op de onderwijsvernieuwingen die elkaar in hoog tempo opvolgen en de dichter krijgt hiermee zonder meer de lachers op zijn hand.

In Objectief verzuipen bedient Van Willigenburg zich van poëzie als instrument. Dat zijn 'verslaggeving' geen ziel krijgt, zit hem vooral in het gebrek aan inleving. Ook de spaarzame momenten van ontroering krijgen daardoor nauwelijks vat op de lezer. Het resultaat is dat Objectief verzuipen de lezer niet trakteert op een bommetje, maar op rimpelloos water.

Hans van Willigenburg - Objectief verzuipen
De Contrabas, Utrecht/Leeuwarden 2008; 48 blz.; 12,50
ISBN: 9789079432028


[gepubliceerd: 27 augustus 2008]
 
^