Meander * Eerder * Prozarecensies * De visioendraagster - Karin Barnhoorn
 
Proza Kort
door Joop Leibbrand

In het persbericht dat de verschijning van Willem Jansens verhalenbundel Triest! ('Vijf verhalen in de stijl van de grote schrijvers uit de Nederlandse literatuur') begeleidt, schrijft de auteur zelf: 'Alsof ik geen eigen stijl heb, geen eigen geluid, dacht het toch wel na meer dan twintig jaar, bijna dertig zelfs, oefenen en krabbelen. Dan is er toch wel iets van patronen en routine ontstaan in dat geschrijf van mij. Als ik zo onbescheiden mag zijn, door die enorm lange oefenperiode klinkt in Triest! een echt nieuw geluid in de Nederlandse literatuur. Niks geen na-aperij, geheel oorspronkelijk en verfrissend. () Waarom het zo lang duurde eer ik mijn prachtige stem durfde te laten horen? Ja zeg, hoor eens, ik zat wat vast in de modder, liet mij er ook makkelijker steeds wat verder in trappen. De verhalen zijn eigenlijk al stokoud over de datum. Waren bijna geheel weggezakt, staken er nog maar net boven uit. God weet of het niet beter was ze helemaal in de modder te trappen. Dat ze toch in het daglicht zijn gekomen, mijn god ja dat heeft wat moeite gekost, dat ging ook weer niet vanzelf, wat wel eigenlijk. Enfin doet u mijn uitgever een plezier, want die heeft het ook niet makkelijk, en koop er een paar, voor uw vrienden ook.'
Hoe begrijpelijk het ook is onzekerheid ironisch te willen verhullen achter lef en bravoure, een efficiëntere manier om je eigen werk al bij voorbaat de grond in te boren is er niet. Jammer en onnodig, want zeker drie van de vijf verhalen van Jansen zijn alleszins de moeite waard, zeker voor wie als lezer affiniteit heeft met romanpersonages als Emants' Willem Termeer of Van Oudshoorns Willem Mertens: hyperbewuste zwaarmoedige, eenzame, gemankeerde eenlingen in wier leven meer duister dan licht is. Jansens neigt soms naar het groteske en absurde en heeft een voorliefde voor ikfiguren die geobsedeerd zijn door het schrijverschap. Lang geen slecht werk, dat evenwel beslist gebaat zou zijn met een strenge redacteur.

Willem Jansen - Triest!
Gigaboek, Heerhugowaard 2005; 163 blz.; € 12,50
ISBN 90 8548 0469
www.gigaboek.nl

***
Ook De Visioendraagster van Karin Barnhoorn moet opboksen tegen een valse start. Op het achterplat staat: 'In deze roman, die zich afspeelt tegen de achtergrond van de Atlantische kustprovincie Nova Scotia in Canada, draait het om de grootse, meeslepende maar uiteindelijk onmogelijke liefde tussen Samuel en Carrie. Beide (sic!) worstelen in hun dagelijkse bestaan met het aangaan van bindingen en thema's rond leven en dood. Het is dan ook in eerste instantie de herkenning bij elkaar die de passie doet ontvlammen. Maar er is veel meer aan de hand. Hun ontmoeting is niet toevallig te noemen. Het lijkt op een karmische ontmoeting met een zielsverwant. Het is een gezamenlijk verleden dat hun (sic!) samenbrengt en uiteindelijk weer uiteen drijft (sic!). Juist op het moment wanneer 'de les' die beiden van elkaar te leren hadden, voltooid is.' Drie fouten in een verder ook niet bijster goed geformuleerde tekst. Jammer.
Het stukje over de auteur is navenant: 'Karin Barnhoorn (Rotterdam, 1960) begon op haar 23ste met schrijven. Verhuisde in 1999 van Rotterdam naar Nijmegen. De creatieve kant van de Nederlandse taal, had altijd al haar belangstelling. Heerlijk vindt ze het om met woorden die sfeer op te roepen die ze hebben wil. In 2003 debuteerde ze met de roman Samhain. Heden ten dage woont ze in de bosrijke en inspirerende omgeving van de Veluwe. Haar tweede roman, De Visioendraagster, is in de rust van die plek tot stand gekomen. Een autobiografisch afscheid van dingen. Eerder verscheen Samhain (sic!).'
Hier dus geen sprake van een overdosis zelfspot zoals bij Willem Jansen, maar die merkwaardige mengeling van stijve ernst en onbeholpenheid die een feilloos kenmerk is van Trivialliteratur. Nu heb je ook die in soorten en Barnhoorn lijkt zich toch in de degelijke middenmoot van het segment te bevinden. Haar verhaal, dat de les leert dat de waarheid in leven en liefde onthechting is en daarbij altijd een kwestie van hoever je bent in de relatie met jezelf, wordt weliswaar ontsierd door een te sterke neiging voortdurend alles 'mooi' uit te leggen en het toeval een wel erg grote rol te laten spelen maar ja, alle toeval is kosmische lotsbestemming, dus zeg daar maar eens iets van weet door een goede concentratie op de hoofdverhaallijn zeker te boeien. De natuurbeschrijvingen zijn beslist knap gedaan en het pleit voor de auteur dat zij de valkuil van een weeïge goede afloop heeft willen vermijden. Liefhebbers van boeken met een spiritueel sausje zullen er zeker plezier aan beleven.

Karin Barnhoorn - De Visioendraagster
Boekenplan, Hoofddorp 2005; 186 blz.; € 17,50
ISBN 90 71794 90 3
www.boekenplan.nl

***
Eric Pijnaken, die tientallen jaren dagbladjournalist (AD) was, voor de kunstredacties van Elseviers Magazine, Algemeen Handelsblad en Accent werkte en literair redacteur was van o.a. Yang en Kentering, komt vanuit het Zuid-Franse Juvinas met het fantasyboek De vier hoekpunten van de aarde, naar eigen zeggen een apocalyptische roman over de bekende strijd tussen goed en kwaad tegen de achtergrond van ontzagwekkende Kosmische Krachten met reminiscenties aan The Brave New World en In de ban van de ring.
De titelpagina doet verslag van Pijnakens hoge inzet, die blijkt uit het motto - 'De beweging in de geest schept het innerlijk, dat het uiterlijk baart', de dubbele opdracht - 'aan degenen die moed hebben in de aardse werelden te werken' en 'aan degene die mij hebben gevormd' (volgt een lijst met zestien namen onder wie Rudolf Steiner), en uit het lijstje 'geschriften die mij inspireren: Tao- en Zen, Upanishads, Bijbel, Soefisme, Kabbala...'
Dat fantasy-schrijvers de neiging hebben 'grote' thema's te kiezen wordt in deze roman volop bevestigd, maar aan de eis dat binnen de opgeroepen fantasiewereld inkleding, personages en verhaalontwikkeling geloofwaardig moeten zijn, beantwoordt dit boek onvoldoende. Voor een belangrijk deel komt dit doordat Pijnaken zich in de omvang ervan sterk heeft beperkt. Waar de meeste boeken in dit genre honderden en honderden bladzijden tellen, vaak uitgesmeerd over verschillende delen, doet hij het in nog geen 180 pagina's, verdeeld in 77 korte hoofdstukken, hier 'tableaus' genoemd, steeds geschreven vanuit het perspectief van een personage, een bepaalde locatie of zelfs een voorwerp, waardoor het boek een wat schetsmatige indruk maakt. Pijnaken schrijft op wat hij bedenkt, maar dat gaat geen eigen zelfstandig romanleven leiden.
Omdat uit de aarde een rook opstijgt die alle sferen raakt, proberen rivaliserende hemelse krachten te voorkomen dat de aarde volledig aan het kwaad ten onder gaat. Al blijkt er op individueel niveau hoop te bestaan dat er zelfs voor de grootste verdoemde kans is op een zuiver zielenbestaan, voor de aarde als zodanig blijkt de toekomst hopeloos: 'de vier sterke engelen die de vier hoekpunten van de aarde vasthouden, blazen op hun bazuinen en rollen de brandende aarde op, totdat er een smalle streep rookloos vuur overblijft.'
Waarvan akte.

Eric Pijnaken - De vier hoekpunten van de aarde
EPU, Juvinas (Fr.) 2005; 179 blz.; € 18,-
ISBN 90 809476-1-X
Xpijnakenvanveen@worldonline.frX (de letters X uit dit adres verwijderen!)






 
^