Meander * Eerder * Wereldpoëzie * Duška Vrhovac
 

Interview met de Servische dichteres Duška Vrhovac
Geloven in schoonheid en goedheid
door Sander de Vaan

De Servische dichteres Duška Vrhovac (Banja Luka, 24 maart 1947) studeerde literatuur en literatuurwetenschap aan de Universiteit van Belgrado. Haar eerste literaire werk verscheen in 1966. Sinds 1971 is ze tevens werkzaam als journaliste. Ze verzorgde voor een televisiestation in Belgrado onder meer een reeks documentaires en talkshows en is actief lid van de Servische Schrijversbond.

U bent dichteres, vertaalster en programmamaakster. Kunt u nog wat meer over uzelf en uw poëzie vertellen?
Voor mijn biografie verwijs ik graag naar mijn website. Daarop staan ook mijn gedichten in diverse talen, zodat men zich een oordeel over mijn poëzie kan vormen, vooral aan de hand van de Engelse en Italiaanse vertalingen én de Nederlandstalige gedichten bij dit interview. Ik moet toegeven dat ik niet bijzonder tevreden ben over de Spaanse vertalingen. Die zijn dan ook nog niet definitief. Een dichter mag zich gelukkig wanen als zijn vertaler een goed dichter is. Een vertaling kan immers een gedicht mooier of slechter maken dan het origineel. Ik ken uw taal niet, maar ik geloof dat uw lezers zich een goed beeld van mijn poëzie en haar muzikaliteit kunnen vormen door de vertalingen van de dichter Germain Droogenbroodt

De Servische poëzie is hier niet bijzonder bekend. Welke 'positie' neemt u in de dichtkunst van uw land in?
De Servische poëzie is zeer rijk en er zijn diverse generaties goede dichters. Mijn lezers en de literaire critici kennen die 'positie'. Als ik schrijf denk ik aan geen enkele 'positie'. Ik voel mij gelukkig als de Kolaraczaal stampvol zit, met toehoorders van mijn leeftijd én met studenten - Kolarac is de belangrijkste Servische culturele stichting, die onder meer ook concerten en exposities organiseert. Dát is mijn 'positie' en hierdoor merk ik dat mijn poëzie zowel met de mensen als met de tijd overeenkomt.

Wat betekent voor u, in wezen, poëzie?
Dichten is geen beroep als ieder ander. Dichten is een manier van zijn, zoals men ook geen dichter wordt, maar als dichter geboren is. Voor mij is dat een zegen in een wereld die steeds meer eenzame mensen telt. De poëzie, als koningin van de kunst, helpt je om de zin van het bestaan te vinden in een maatschappij waarin die zin verloren dreigt te raken. Poëzie zoekt schoonheid en goedheid, en met schoonheid en goedheid kan je ook de echte waarden van het leven ervaren. Alleen het feit al dat je in die waarden gelooft, betekent dat je zinvol leeft.

Welke dichters hebben u bij het schrijven geïnspireerd?
Mijn werk is, zoals waarschijnlijk voor iedere dichter geldt, geïnspireerd door de poëzie en het proza uit mijn jeugd. Het ging mij daarbij niet om bepaalde dichters. Naast allerlei modern werk las ik de klassiekers, die ik nu nog herlees. Dat wil niet zeggen dat ze mij zozeer inspireren of tot denken aanzetten. Mijn inspiratie komt eerder voort uit een soort wisselwerking tussen enerzijds mijn eigen ervaringen en anderszijds het verleden én het heden.

Er zijn goede gedichten en buitengewone gedichten. Wat maakt voor u het verschil?
Een buitengewoon gedicht is een gedicht dat ik wil herlezen en waarvan ik, tijdens het lezen, het gevoel heb dat ik het zelf geschreven zou kunnen hebben.

Ik was onder de indruk van uw gedicht 'Ljubav' (Liefde):
dan beminnen we alleen de oorzaak van de pijn
en wat we ooit beminden, beminden we vergeefs
Dat is wel een wat pessimistische visie op de liefde, niet?

Nee hoor, ik ben geen pessimist, in het leven noch in de liefde. Maar omdat ik een hogere, diepere zin zoek, heb ik soms twijfels en denk ik na over de dingen...

Ook het gedicht Reči ('Woorden') intrigeerde me: A wordgift when uttered / lasts longer than memory (...). Denkt u dat ook in de poëzie alle woorden geuit moeten worden?
De ware identiteit van een schrijver of dichter is de taal. Het hangt van de dichter af, van zijn talent en zijn sensibiliteit, welke woorden hij kiest en/of verklaart. De woordkeuze is onderdeel van zijn stijl. De Servische taal is mooi, rijk aan klank en duiding. Er zijn woorden om welke gevoelens of gedachten dan ook uit te drukken. Ikzelf gebruik soms oude, in onbruik geraakte woorden en neologismen. De taal is een levend wezen en goede dichters weten daar gebruik van te maken.

Hebt u ook gedichten over de Balkanoorlog geschreven?
Nee, ik heb geen specifieke gedichten over de oorlog op de Balkan geschreven, behalve mijn gedicht 'De bruggen van Belgrado', uit 1999, toen de Navo Servië bombardeerde. Het was een verschrikkelijke tijd. Het bombardement op Servië is en blijft een smet op het gelaat en op het geweten van de verantwoordelijken.

Denkt u dat Servië, na de overwinning op het laatste Eurovisie Songfestival, weer voor de volle honderd procent door Europa geaccepteerd zal worden?
Na de overwinning op het Songfestival hebben ook onze tennissers grote successen geboekt op Roland Garros. Daarmee wil ik maar zeggen dat Servië wereldvermaarde atleten, kunstenaars, schilders, zangers en schrijvers heeft en Europa ook werkelijk iets te bieden heeft. Maar als je in Europa opgenomen wordt, zou dat ook moeten betekenen dat de levensstandaard van het volk op een Europees niveau komt. Daarom is het noodzakelijk om werkgelegenheid en kapitaal te verschaffen, en Servië een hand toe te steken. Onze cultuur is steeds onderdeel van de Europese cultuur geweest en dat hangt niet van de politieke regimes af.

Welke schrijvers en dichters uit Servië zou u ons aanbevelen, opdat we de cultuur van uw land beter kunnen leren kennen?
Zoals ik al eerder zei, hebben we in Servië goede literatuur, goede poëzie, ja vooral goede poëzie. Als ik afga op wat ik op internet, in tijdschriften en in boeken lees, behoort de hedendaagse Servische poëzie tot de beste van Europa. Van de reeds als klassiek te beschouwen poëzie is Miodrag Pavlovic de belangrijkste nog levende dichter. Maar van de daaropvolgende generaties zou het te voorbarig zijn om nu reeds een oordeel te vellen over wie goed of buitengewoon is.

Is er ook een vers van een dichter dat u in het bijzonder raakt?
Op dit ogenblik komt een vers in mij op van de grote Russische dichter A. Voznesenski, dat ik als motto heb gebruikt voor mijn boek Open hartoperatie: 'de vaderlanden zijn verschillend, maar er is slechts één hemel'.


naar de gedichten van Duška Vrhovac


[gepubliceerd: 20 oktober 2007]
 
^    >