Meander * Eerder * Wereldpoëzie * Manuel Maria Barbosa du Bocage
 

Manuel Maria Barbosa du Bocage
'De meest Portugese van alle Portugese dichters'
door August Willemsen

Manuel Maria Barbosa du Bocage ('du' vanwege Franse voorouders) was een preromantische dichter (1765-1805) die beroemd werd als virtuoos improvisator in Lissabonse kroegen en meende dat hij, als poète maudit avant la lettre, een soort tweede Camões was.

Er waren inderdaad overeenkomsten. Ook Bocage werd naar Indië gestuurd, eerst naar Goa, later naar Damão. Uit Damão is hij verbannen vanwege zijn satires op de plaatselijke adel en vanwege zijn passie voor Ana Jacques Manteigui, die hem schaamteloos bedroog. Dat deed ze trouwens met iedereen. Ze moet - de getuigenissen laten geen andere kwalificatie toe - een nymfomane zijn geweest, getrouwd met een man die lijdzaam toezag hoe ze minnares was van de gouverneur-generaal van Indië, Frederico Guilherme de Sousa, en er bovendien een openlijke relatie op nahield met een negerslaaf die kennelijk tegemoetkwam aan haar onstilbare lusten.
Toen de gouverneur vernam van Bocages satire op zijn minnares, verbande hij hem naar Macau (evenals Camões). Terug in Lissabon (1790) leidde Bocage een armoedig en libertijns bestaan. Zijn vrijmoedige verzen brachten hem in aanraking met de Inquisitie, in 1797 en 1798 zat hij acht maanden gevangen, en hij stierf in ziekte en ellende, op het nippertje verzoend met de kerk en met God.
Hij heeft een groot aantal serieuze gedichten geschreven, met name sonnetten, maar vooral onder de preutse Salazar was hij de onder-de-toonbank dichter bij uitstek. Hij is dan ook de geschiedenis ingegaan als Portugals nationale pornograaf. Het grafschrift dat hij voor zichzelf schreef luidde ongeveer:

'Hier rust Bocage, de bordelenheld,
Zijn leven was zeer schoon, van zorgen vrij:
Hij vrat en zoop en neukte zonder geld.'

Vrij van zorgen was zijn leven niet, maar hij kon zo geniaal in dichtvorm improviseren en daarbij met diverse mensen de vloer aanvegen - vooral de adel en de clerus, waar toch iedereen de pest aan had - dat hij in kroegen, spijshuizen en bordelen nooit hoefde te betalen.

Bocage wordt wel beschouwd als de meest Portugese van alle Portugese dichters. Niet alleen vanwege zijn pornografie - een bevriende dichter zei mij eens: 'In het Portugees betekenen alle woorden lul' - maar ook door zijn levensloop, zijn melancholie, de verwantschap die zijn hele werk heeft met het levensgevoel van de fado. Hij is een typische overgangsdichter. Zijn sonnetten, zuiver klassiek van structuur, ademen een romantische geest en zijn vrijwel altijd zeer toegankelijk.
Wat hem ook dierbaar maakte aan de Portugezen was zijn afkeer van clerus, adel en over het algemeen elk vertoon van protserigheid. Misschien was hij, vergeleken met Camões en Pessoa, een 'minor poet', maar een zeer karaktervolle 'minor poet', met een onverwoestbaar, bijna joods aandoend gevoel voor humor en zelfspot.

Samenstelling: Sander de Vaan

naar de gedichten van Manuel Maria Barbosa du Bocage


[gepubliceerd: 17 november 2007]
 
^    >